پارادوکس فرمی به طور خلاصه می گوید: اندازه جهان هستی و عمر آن اشاره دارد که باید موجودات و تمدنهای فضایی پیشرفته دیگری وجود داشته باشند. اگر چنین است پس چرا ما تا حالا آنها را ندیدهایم و به ما سر نزدهاند؟
Centauri Dreams از قول Myrhaf یک جواب برای پارادوکس Fermi از دیدگاه اقتصادی ارائه کرده. توجیه آن بطور خلاصه این است که برای اینکه تمدنهای فضایی دیگر بتوانند سفرهای بین ستاره ای و بین کهکشانی انجام دهند باید سرمایه گذاری دراز مدتی بطول قرنهای متمادی داشته باشند برای ساخت سفینه ای که قادر به این مسافرت باشد. این کار چون خیلی پر هزینه است پس باید دولتها آنها را متقبل شوند و چون دولتها زود به زود عوض می شوند پس هیچوقت حاضر نخواهند بود روی پروژه ای سرمایه گذاری کنند که نتیجه آن مثلاً 1000 سال بعد قرار است آماده شود. در نتیجه جواب این سوال که انریکو فرمی پرسید که «پس موجودات فضایی هوشمند کجا هستند» این است که: آنها در خانه های خود نشسته اند و دارند تلویزیون خودشان را نگاه می کنند!
به نظر من این توجیه یک مشکل دارد و آن هم نادیده گرفتن هوش مصنوعی و روباتیک است. برای یک تمدن فضایی فوق العاده پیشرفته که از نقطه تکینگی تکنولوژیکی (Technological Singularity) عبور کرده، عمده دستاوردها و پیشرفتها توسط ماشینهای هوشمند فراهم خواهند شد. این تمدن خیلی راحت می تواند چند روبات فوق هوشمند را به نزدیکترین ماه بفرستد. این چند روبات مادر در آنجا برای خود منابع مورد نیاز را استخراج می کنند و بصورت اتوماتیک و خودکفا یک کلونی از روباتهای هوشمند ایجاد می کنند و کار ساخت یک سفینه برای سفر به یک منظومه نزدیک را آغاز می کنند. همه اینها هم در حالی خواهد بود که مردم آن تمدن فضایی در کره خود مشغول زندگی هستند و کوچکترین پولی صرف کارهایی که این روباتها می کنند نخواهند کرد. چیزی شبیه این سناریو در کتاب Manifold Time هم مطرح شده منتهی بجای روباتهای هوشمند از اسکوئیدهایی که با تغییر ژنتیکی هوشمندتر شدهاند یاد شده. (داستان علمی-تخیلی فوق العاده جالبی است. خواندن آنرا توصیه میکنم).
جواب این پارادوکس نمیتونه این باشه که : "موجودات و تمدنهای فضایی پیشرفته دیگر بسیار مشتاقند که با دیگر موجودات فضایی آشنا بشند و در این زمینه خیلی هم فعال هستند اما تو لیست بینهایت کهکشان و ستاره و سیاره هنوز نوبت زمین نشده و اگه چندین میلیون سال دیگه دندون سر جیگر بذاریم سر و کله شون پیدا میشه"؟
اکساوبچه عزیز:
اتفاقاً پارادوکس فرمی هم همین موضوع را مطرح می کنه ولی میگه چون تعداد کهکشانها و ستاره های موجود در آنها فوق العاده زیاده و مدت خیلی زیادی هم از تشکیل این کهکشانها گذشته، پس باید به صورت آماری هم که نگاه کنیم تا حالا اکثر منظومهای هر کهکشان بوسیله یک یا چند تمدن فوق پیشرفته کلونیزه شده باشند ولی چنین اتفاقی نیافتاده تا حالا. سوال فرمی اینه که چرا؟
چندین میلیون سال صبر کردن هم چیزی را در صورت این مساله تغییر نمیدهد چون چندین میلیون سال قبل هم می شد همین حرف را زد. عمر پیرترین کهکشان از چیزی حدود 12 میلیارد سال هم بیشتره و چند میلیون سال عددی حساب نمیشه این وسط.
شاید یک پاسخ دیگر چنین چیزی باشد: پیشرفت زیاد باعث ناپایداریی موجودات میشود. موجودات پس از مدتی که بسیار پیشرفت کردند به سلاحهایی دست مییابند که میتواند کل حیاتشان را نابود کند. زمان چنین چیزی کمتر از زمان لازم برای آغاز پروژهی فضاییای است که بتواند در مقیاس چند میلیون سال رهسپار فضا باشد. چنین توصیفای (اگر اشتباه بیان نکرده باشم و همچنین درست به خاطر داشته باشم!) از آرتور سی. کلارک است.
یک توجیه دیگر هم چنین چیزی است: چرا فکر میکنیم اولیتهای آنها مثل اولویتهای ماست؟ شاید آنها دلشان نخواهد اصلا به کشف فضا از راه تماس نزدیک بپردازند.
و یک توجیه دیگر: آنها همین الان هم ما را مورد مشاهده قرار دادهاند. شاید آنها برای مشاهدهی ما خیلی سر و صدا نشان نمیدهند و در نتیجه ما و تکتولوژیی پیشرفتهمان خبردار نشده است (بگذریم که ادعای وجود UFOی مشاهدهشده هم کم نیست و من واقعا مطمئن نیستم همهی گزارشها نادرست بوده باشد). و یا یک توجیه دیگر اینکه به طور متوسط آنها هر چند هزار سال یک بار میتوانند زمین را مورد بررسیی نزدیک قرار دهند و ما چند هزار سال پیش یا نبودیم یا اینکه نتوانستیم رد آنها را خیلی خوب ثبت کنیم (و البته بعضیها هم میگویند خیلی خوب ثبت شده و شما کورید که نمیبینید!).
These robots will build new robots with highest efficiency and lowest cost. They advance science and engineering with unimaginable speed. Since they are focused on one and only one task, they will not wander around and waste money the same way as the human does. We are talking about no human interaction with these developments whatsoever. A full-scale factory and space complex built and managed by strong AI from ground up. These are possible after the singularity is reached.
No, I have not read the other two books of the manifold trilogy but I quickly skimmed the first two chapters of manifold space. I liked the manifold time more. What is the name of Baxter & Clarke's book that you liked?
BTW, I am sorry that the commenting system ruins the format for English comments. I will find a way to fix it soon. In the meantime, you can put your comments between the following two HTML tags before posting:
<div align="left" dir="ltr"> .... </div>
نادر عزيز: ممنون از توضيحات. به اين صورت به اين مساله فکر نكرده بودم. در مورد نظرات کورتزوايل هنوز مقداري ابهام و نقطه ضعف برايم مطرح هست.
ولي از اينها گذشته, نکته يي که برايم جالب است جهت گيري تمدن هاي بشر در قبال کشفيات جديد هست. اگر به مجلات علمي 30 سال پيش نگاه بيندازيم ميبينيم که بيشترين پيش بيني ها در قبال تسخير فضا است و اينکه ما در سال 2000 احتمالا شهرک هاي فضايي خواهيم داشت. ولي تجربه به ما نشان داد که اگر سرمايه گزاري در اين زمينه نباشد اين پيشرفت ها ايجاد نمي شود. به نظر مي رسد که در حال حاضر ما تمرکز زيادي به زندگي در روي زمين و تکنولوژي هاي رفاهي داريم, در مقايسه با نياز به جستجو در خارج از کره زمين. اگر همانطور که ميگوييد يک پايگاه هوش مصنوعي در خارج از زمين يجاد شود در آن صورت احتمال سناريو شما بالاتر مي رود.
در ضمن عذر ميخواهم که من به انگليسي تايپ ميکنم چون کيبرد فارسي اصلاً ندارم.
روشنك عزيز:
من با شما هم عقيده هستم در مورد خوشبينانه بودن بيش از حد بسياري از پيش بيني هاي دستاوردهاي فضايي. يادم هست بچه كه بودم مجلاتي مثل دانشمند و دانستنيها چطور عكسهاي شهركهاي فضايي و تسخير فضا در سال 2000 را مي انداختند. اما همانطوريكه گفتي، بدليل سنگين بودن هزينه اين پروژه ها عملاَ حتي ايستگاه فضايي بين المللي هم هنوز تمام نشده. دقيقاَ به همين دليل است كه من ميگويم اكتشافات فضايي بهينه تنها با كمك روباتها قابل انجام است. حتي اگر نگاهي به موفقترين پروژه هاي فضايي ناسا بياندازيم مي بينيم كه اكثر آنها روباتيك بوده اند. فضا محيطي بسيار نامناسب براي موجودات بيولوژيكي مثل انسان است و ايجاد شرايط مناسب براي سفر انسان كلي هزينه اضافي تحميل مي كند. از طرف ديگر حرف خيلي از طرفداران مسافرتهاي فضايي انسان اين است كه هيچ روباتي كار انسان را نمي تواند انجام دهد. اين اعتراض آنها كاملاَ قابل قبول است ولی زمانیکه strong AI بوجود آمد دیگر همه این معادلات به هم خواهد خورد. مگر آنکه تا پیش از آن نسل بشر بدلیل یک بلای آسمانی یا زمینی منقرض شود یا به شدت به عقب رانده شود.
